YABANCI ÇALIŞMA İZNİ

Yabancı çalışma izni, Bakanlık tarafından resmi bir belge şeklinde düzenlenen ve yabancıya Türkiye’de çalışma ve ikamet hakkı sağlayan izin türüdür. Yabancı çalışma izni başvurusu, işveren tarafından e-izin sistemine giriş yapılması yoluyla yapılır. Yani yabancı çalışma izni, işverenin e-izin sistemi üzerinden başvuru yapması yoluyla alınır.

Yazımızda yabancı çalışma izni:

Nasıl Alınır? Başvuru Nasıl Yapılır?
Şartlar Nelerdir?
Gerekli Belgeler Nelerdir?
Ücretleri Ne Kadardır?

soruları tüm ayrıntılarıyla açıklanmıştır.

Yabancı Çalışma İzni

Yabancı çalışma izni, yabancı kişilere Türkiye’de yasal olarak çalışma ve ikamet hakkı veren resmi bir belgedir. Yabancı çalışma izni, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından değerlendirilir.

Yabancı çalışma iznine kural olarak işveren şirketi adına başvurur. Bu başvuru diğer başvuru türlerine göre daha kolaydır. Eğer yabancı kendisi şirket kuracaksa veya kendi nam ve hesabına çalışacaksa, bu durumda başvuruyu kendisi yapması gerekir.

Çalışma izni alındığı takdirde, yabanının tüm SGK işlemleri, banka hesabı açılması işlemi ve adres kayıtlarının yapılması gerekir. Muhasebe işlemleri altında yapılacak bu işlemler, en az çalışma izni alınması kadar önemlidir. Dolayısıyla mutlaka bu işlemlerin de unutulmadan yapılması gerekir.

DİKKAT: Yabancı mutlaka belirttiği iş yerinde çalışmalıdır. Yani çalışma izni alan bir yabancı, nasıl olsa çalışma iznim var diyerek istediği yerde çalışamaz. SGK kaydının bulunduğu işyerinde çalışmak zorundadır. Ayrıca çalışma izni aldığı yerden de ayrılmaması, yani işten çıkarılmaması gerekir. Aksi halde süreç çalışma izninin iptali ile sonuçlanır.

Yabancı Çalışma İzni Türleri

Yabancı çalışma izni türleri şunlardır:

Süreli çalışma izni,
Süresiz çalışma izni,
Bağımlı çalışma izni,
Bağımsız çalışma izni.

Süreli Yabancı Çalışma İzni

Süreli yabancı çalışma izni, bir yabancıya başvuru yapılan işyerinde çalışmak koşuluyla en fazla 1 yıllık olarak verilen çalışma izni türüdür. Bu izin aynı zaman bağımlı çalışma iznidir. Yani yabancı işçi, bir şirkete bağlı olarak çalıştığından bu izin türüne bağımlı ve süreli çalışma izni adı verilir.

Süreli çalışma izni, en fazla 1 yıl olarak verilir ama süresi sona erdiğinde tekrardan uzatılması mümkündür. Uzatma başvurusu sayesinde yabancı, 1 yıldan daha uzun süre çalışma imkanı elde eder. Özellikle şirketlerin bünyesinde çalıştıracağı işçiler için bu çalışma izni türüne başvurulması tavsiye edilir.

Süreli çalışma izni, en çok tercih edilen çalışma izni türüdür. Çünkü, yabancılar genellikle bir şirketin çalışanı olurlar ve şirket için çalışırlar. Ayrıca başvuruyu işverenin yapması, çalışma izni şartlarını karşılamak için daha kolaydır.

Süresiz Yabancı Çalışma İzni

Süresiz yabancı çalışma izni, bir yabancıya Türkiye’de belirli bir süre sınırı olmadan çalışma hakkı tanıyan çalışma izni türüdür. Bu izin süresizdir ancak 5 yıllık sürenin sonunda tekrardan yenilenmesi gerekir.

Yani yabancı kişi her 5 yılda bir bu izni yenilemek için başvuru yapmalıdır. Ayrıca, süresiz çalışma iznine bir şirkete bağlı olarak başvurulmaz. Yani bu izne bağımsız olarak başvurmak gerekir.

Bağımsız Yabancı Çalışma İzni

Bağımsız yabancı çalışma izni, bir yabancıya Türkiye’de bir işverene/şirkete bağlı olmadan kendi nam ve hesabına yasal olarak çalışma hakkı veren çalışma izni türüdür. Bu izin türü için ancak süreli izin verilebilir. Yani bağımsız çalışma iznine süresiz olarak başvurulamaz. Dolayısıyla bu izni alanların süre sonunda mutlaka uzatma başvurusu yapması gerekir.

Bağımsız çalışma iznine kendi işini yapmak isteyen yabancılar başvuracaktır. Bu anlamda, Türkiye’de kendi nam ve hesabına çalışmak isteyen, bir işveren altında çalışmak istemeyen veya ticaret yapmak isteyen yabancılar bu izin türüne başvurur.

Bu çalışma izni türü için şirket kuruluşunda mutlaka şirket kuruluş işlemlerinin mevzuata uygun yapılması gerekir. Nitekim bakanlığa bağlı kuruluşlar tarafından yapılan değerlendirme, faaliyet alanından özsermayeye kadar birçok kriteri barındırır. Bu incelemelerden sorunsuz geçerek çalışma izni alınması için süreç titizlikle takip edilmelidir.

Bağımlı Yabancı Çalışma İzni

Bağımlı yabancı çalışma izni, bir yabancıya Türkiye’de bulunan bir işveren bağlı şekilde yasal olarak çalışma hakkı veren çalışma izni türüdür. Bağımlı çalışma izni süresiz olarak verilemez ve en fazla 1 yıl olarak verilir. Bu anlamda yabancının kendi işini değil, bir işverenin altında bağlı olarak çalışmasını ifade eder.

Kısacası bağımlı çalışma izni türü, bir yabancının süreli olarak çalışma iznine başvurmasıdır. Bu izin de 1er yıllık olarak uzatılabilir. Bu sayede yabancı kişi ilerleyen yıllarda Türkiye’de yasal olarak çalışma ve ikamet etme hakkına sahip olur.

Aşağıda çalışma iznine nasıl başvuru yapılacağı ve gerekli belgelerin neler olduğu açıklanmıştır. Ancak başvuru yapılmadan önce hangi çalışma izni türüne başvurulacağı belirlenmelidir. Bu anlamda alanında uzman bir yabancılar hukuku avukatında/bürosuna danışılması önerilir.

Yabancı Çalışma İzni Başvuru

Yabancı çalışma izni başvurusu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın e-izin sistemine girilmesi yoluyla yapılır. Yabancı çalışma izni başvurusu, yabancı kişiyi çalıştıracak olan işveren tarafından yapılır.

Başvurularda, çalışacak olan yabancının başvuru esnasında Türkiye’de mi yoksa yurt dışında mı olduğu önemlidir. Eğer çalışacak olan yabancı Türkiye içindeyse başvuru yapmak daha kolaydır. Çünkü işveren doğrudan sistem üzerinden başvuru yaparak işlemi kolayca tamamlar. Ancak yabancı yurtdışındaysa, öncelikle bir referans numarası alınması gerekir.

Çalışacak yabancı Türkiye’de bulunuyorsa, yabancının mutlaka en az 6 ay olarak düzenlenmiş ikamet izni olması gerekir. Ayrıca bu ikamet izninin geçerliliğinin devam ediyor olması gerekir. Türkiye’de bulunan ve bu şartları sağlayan yabancılar için işveren doğrudan e-izin sistemi üzerinden yabancı çalışma izni başvurusu yapılabilir.

Çalışacak yabancı yurtdışındaysa, çalışma izni başvurusu yine işveren tarafından Türkiye’den e-izin sistemine girilerek yapılır. Ancak yabancı yurtdışında olduğundan, işverenin başvurusu yapabilmesi için bir referans kodu gerekir.

Referans kodunu yabancı kişi, bulunduğu ülkedeki Türk büyükelçiliği ya da başkonsolosluğa başvuru yaparak alır. Yani yabancı yurtdışındaysa önce bir referans kodu alır, sonra işveren bu referans numarasını sisteme girerek, yabancı çalışma izni başvurusunu yapar.

DİKKAT: Çalışma iznine başvurulacak yabancı yurtdışındaysa ve Türkiye’ye giriş yasağı varsa başvuru reddedilir. Bu sebeple önce Türkiye’ye giriş yasağının sorgulanması gerekir. Eğer Türkiye’ye giriş yasağı varsa, önce bu yasağın kaldırılması gerekir.

Yabancı Çalışma İzni Nasıl Alınır?

Yabancı çalışma izni, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın e-izin sistemi üzerinden başvuru yapılması yoluyla alınır. Bu kapsamda yabancı çalışma izni şu şekilde alınır:

İş sahibi kişi, e-izin sistemi üzerinden işveren kaydı yapar,
İşveren, yönetim paneli üzerinden şirket hesabına girer,
İşveren ve işçi başvurular için gerekli evraklar toplar,
Gerekli evraklar sisteme yüklenir ve başvuru belgesi imzalar,
Son olarak, başvuru alındı belgesi sistemden alınarak başvuruyu tamamlar.

DİKKAT: Aşağıda gerekli evraklar belirtilmiştir. Ancak, başvurular için işverenin e-imzasının bulunması gerekir. Bu e-imza sayesinde sistemden işlemler yürütülür. Ayrıca, tüm bu işlemlerin vekaleti bulunan avukat tarafından yapılması mümkündür.

Yabancı Çalışma İzni İçin Gerekli Evraklar

Yabancı çalışma izni için gerekli evraklar şunlardır:

Pasaport sureti,
İş sözleşmesi,
Diploma veya Geçici Mezuniyet Belgesi sureti,
Şirkete ait Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi örneği,
Şirket bilanço ve kar/zarar tablosu.

Çalışma izni için gerekli evraklardan Ticaret Sicil Gazetesi örneğinin, sermaye ve ortaklık yapısını göstermesi gerekir. Ayrıca çalışma izni için gerekli evraklardan bir diğeri olan şirket bilançosunun, son yıla ait ve vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı olması gerekir.

Yukarıda yer alan gerekli evraklar, tüm çalışma izin türleri için ortak olarak talep edilen evraklardır. Yani çalışma izni türüne göre farklı evrakların talep edilmesi mümkündür. Bu anlamda alanında uzman bir yabancılar hukuku avukatına/bürosuna danışılması önerilir.

DİKKAT: Çalışma izni başvurusu kapsamında, Bakanlıkça gerekli görülürse ek belge talep edilebilir. Nitekim, ev hizmetlerinde, sağlık sektöründe, turizm sektöründe, eğlence sektöründe, havacılık sektöründe veya mimarlık-mühendislik sektöründe çalışmak için alınırsa farklı belgeler talep edilir. Ayrıca, irtibat bürosu kuruluşu ve burada çalışacak olan yabancılar için de farklı bir yabancı çalışma izni prosedürü işletilir.

Ev hizmetleri için tıklayabilirsiniz: “yabancı bakıcı çalışma izni nasıl alınır?”

Yabancı Çalışma İzni Şartları

Yabancı çalışma izni şartları şunlardır:

İstihdam kriterinin karşılanması,
Mali yeterlilik şartının sağlanması,
Yabancıya ödenecek ücretin mevzuata uygun olması.

Çalışma izni için yukarıda sayılan şartların karşılanması gerekir. Bu şartlar yazının devamında ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Ancak bazı yabancılar için şart aranmadan çalışma izni başvurusu yapılabilir. Yabancı çalışma izni şartlarına gerek olmadan başvuru yapabilecek yabancılar aşağıda listelenmiştir.

Yabancı Çalışma İzni İstihdam Şartları

Yabancı çalışma izni istihdam şartları, yabancının çalışacağı işyerinde en az 5 Türk vatandaşının istihdam edilmesidir. Yani bir yabancı çalıştırmak için işyerinde çalışan en az 5 Türk vatandaşının bulunması gerekir. Bu şekilde yabancı çalışma izni şartlarından olan istihdam şartı sağlanmış olur.

Çalışma izni istihdam şartının istisnası, şirketin son yıl net satış tutarının 50.000.000 TL ve daha fazla olmasıdır. Eğer şirketin son yıl net satış tutarının 50.000.000 TL ve daha fazla ise istihdam şartı dikkate alınmaz. Ancak istisnadan faydalanmak için en fazla 5 yabancı kişi için adına çalışma iznine başvuru yapılır.

İSTİSNA: Çalışma izni başvurusu yapılacak kişi, son 5 yılda en az 3 yıl ikamet izni, çalışma izni ya da uluslararası koruma ile Türkiye’de bulunmuşsa, istihdam şartının karşılanması gerekmez.

Ancak bu şartın kalkması için yabancının öğrenci ikamet izni dışında bir izinle Türkiye’de kalmış olması gerekir. Ayrıca bu yolla en fazla 3 yabancı için çalışma iznine başvurulabilir.

Yabancı Çalışma İzni Şartları Mali Yeterlilik Şartları

Yabancı çalışma izni mali yeterlilik şartları, işyerinin ödenmiş sermayesinin en az 500.000 TL olması veya net satışlarının en az 8.000.000 TL olmasıdır. Eğer şirket ihracat yapıyorsa, şirketin ihracat tutarının en az 150.000 USD olması gerekir.

Çalışma izni başvurusu yapılacak şirket, son cari yıl içinde kurulmuş ve daha yılsonu bilançosuyla yıllık gelir tablosu düzenlenmemişse, bu şirketin ödenmiş sermayesinin en az 500.000 TL olması gerekir.

Şirket bir adi ortaklık kurmuşsa, adi ortaklık adına da çalışma izni başvurusu yapılabilir.

İSTİSNA: Çalışma izni başvurusunda, yabancı kişi son 5 yılda en az 3 yıl: ikamet izni, çalışma izni ya da uluslararası koruma ile Türkiye’de bulunmuşsa, mali yeterlilik şartının karşılanması gerekmez.

Yani şirket mali yeterliliği sağlamasa bile çalışma izni başvurusu yapılabilir. Ancak yabancının, öğrenci ikamet izni dışında kalan yollarla son 5 yılda en az 3 yıl Türkiye’de bulunmuş olması gerekir. Bu sayede mali yeterlilik şartı olmadan da çalışma izni başvurusu yapılır. (Bu şekilde 3 yabancıya kadar başvuru yapılabilir.)

Yabancı Çalışma İzni Şartları Yabancıya Ödenecek Ücret Şartları

Yabancı çalışma izni yabancıya ödenecek ücret şartları, çalışma izni başvurusu yapılan tarihte geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden Bakanlık tarafından belirlenen ücretin yabancıya verilmesidir.

Yabancı çalışma izni ücretleri şunlardır:

Vasıfsız işçi ve ev hizmetlerinde çalışacak olan yabancılar için en az asgari ücret,
Uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde asgari ücretin en az 2 katı,
Mühendis ve mimarlık işleri için asgari ücretin en az 4 katı,
Üst düzey yöneticiler ve pilotlar için asgari ücretin en az 5 katı,
Diğer yöneticiler için asgari ücretin en az 3 katı, ücret belirlenmelidir.

Yukarıda yer alan ücretlerin altında yabancı işçi ile iş sözleşmesi yapılamaz. Bu ücretlerin altında yapılacak iş sözleşmeleri ve çalışma izni başvuruları reddedilir.

Yabancı Çalışma İzni Şartlarından Muaf Olan Yabancılar

Yabancı çalışma izni şartlarından muaf olan yabancılar şunlardır:

Annesi, babası veya çocuğu Türk vatandaşı olan yabancılar,
En az 3 yıl Türk vatandaşıyla evli olan yabancılar,
İnsani ikamet iznine sahip olan yabancılar,
Uzun dönem ikamet iznine sahip olan yabancılar,
KKTC Vatandaşları,
Çalışma izniyle, Türkiye’de en az 8 yıl kalmış yabancılar,
Kısa dönem ikamet izniyle Türkiye’de en az 8 yıl kalmış yabancılar,
Aile ikamet izniyle Türkiye’de en az 8 yıl kalmış yabancılar,
Uzun dönem ikamet izniyle Türkiye’de en az 8 yıl kalmış yabancılar,
İnsani veya insan ticareti mağduru ikamet izniyle Türkiye’de en az 8 yıl kalmış yabancılar,
Bakanlıklar tarafından Türk soylu olduğu belgelenen yabancılar.

Yukarıdaki şartları karşılayan yabancılar için istihdam, mali yeterlilik gibi temek çalışma izni şartları aranmaz. Yani bu şartlar karşılanmasa bile çalışma izni başvurusu yapılabilir.

Yabancı Çalışma İzni Uzatma

Yabancı çalışma izni uzatma, mevcut çalışma izni süresinin dolmasına 60 gün kala yapılır. Yani yabancının çalışma izni süresi bitmeden önce uzatma başvurusu yapılması mümkündür.

Bu tarihlerin kaçırılması hak kaybına neden olacaktır. Zira belirlenen bu süreler, kanunen mutlaka başvuru yapılması gereken tarih aralıklarıdır. Dolayısıyla çalışma iznine sahip olan kişilerin bu süreleri takip etmesi ve yine usulüne uygun bir uzatma başvurusu yapması gerekir.

Çalışma izni uzatma başvurusu için tıklayabilirsiniz: “yabancı çalışma izni uzatma”

Yabancı Çalışma İzni Reddi

Yabancı çalışma izni reddi, bir yabancının çalışma iznine başvurması ancak bu başvurunun Bakanlık tarafından kabul edilmemesidir.

Çalışma izni başvurusu reddedilirse, tekrardan eksiklikler giderilerek başvuru yapılabilir veya dava açılabilir. Genellikle başvuruların reddedilmesi, eksik evraklar, usule aykırı başvurular veya yabancının Türkiye’ye girişinin yasaklanması sebeplerindendir. Dolayısıyla mutlaka ret sebebi öğrenilmeli, ret sebebi olan kanuni eksiklikler tamamlanmalıdır. Bu sayede tekrardan başvuru yapılabilir veya dava yoluyla süreç çözüme kavuşturulabilir.

Ret işlemine ilişkin ayrıntılı bilgi için tıklayabilirsiniz: “çalışma izni reddedilirse ne yapılır?”

Sonuç

Çalışma izni, yabancıya Türkiye’de yasal kalış ve çalışma imkanı sunar. Ancak başvurların eksiksiz yapılması ve usulüne uygun süreç yönetimi gerekir. Aksi halde başvurular ret ile sonuçlanabilir. Eksiksiz bir başvuru süreç yönetimi için alanında uzman bir yabancılar avukatına danışılması önerilir.